Monday, June 27, 2011

Multipurpose National Identity Card - Khupminthang Khongsai, Contributing Editor, Laijon Digest


Ka Laijon, Information Technology Age a um ihi tahzeh uvin tulha ahin hiche MNIC thu hi laijon innsung miho’n i-hedteidi’u dei aum’e. Hiche card hi Unique Identification Card ti’n zong akihei. Hiche hi western country ho’n kum 5 masang lai akuon chun ana mangpan tauvin, India a vang manthei hiding ham ti tuchung 2011 census toh govt. in ahin sumat in, ahinla mipi tamtah asunohphah lheh jieng’e akiti. Abang in hiche card hi Bible a 666 kisei chu ahi mong mong tai ti’n Biometric, lim kila ngam talou zong tamtah aum’e. Guollhang chapang khat zong chu lim akilah zou chun ahingnu’n Satan nou ati’n, amin khel in 666 ti’n akoutai. Lim ana kilasa, kisihlih kiguo zong tamtah aum in, ahinla laijon innsung mi chengse’n vang hiche hi gam khantou dungjuiya kikhelna khat ahi’n, nei chieh ding in pha akisa’e.
Ration Card, Greeting Card, SIM Card, BPL Card chule ATM Card ban’a Card thah hi i-hedbe lou’u akhohtai. Hiche card hi India government in a citizen zouse kom’a pieh ding ati ahi’n, hiche hin citizen hina, gam venbitna chule thil phalou akuon’a huoidohna hinte ti ginchad ahi.
Hiche card sung’a data umding hochu- Name, Address, Educational Qlfn. Signature, thumb impression, Blood group chule card zouse hi number kipe ding, 16 digit hiding, hiche chu memory 16 megabyte hiding ahi.
Card kiman theina hochu- government toh kimat’a tax zouse piehthei, telephone zong ki connect thei, bank account honna’a manthei, government scheme ho mutheina, driving licence muna thei, chule election card le pan card zong siemna thei hiding ahi. Hiche card a 16 digit dungjuiya government in vaicha ho ding’a athilguonho zong amuchet chet theidi’u, thinglhang’a ding solar lamp ho khopi’a tangden tiho umtalou ding, loan nadel’a namu tieng zong leh tulaiya percent ti zong umta lou ding, bat mang thei zong hikit talou ding. NREGS nikhutha ho zong eima bank account a ludchet chet tading, bazar kaina’a zong kipuoh’a manchah jieng thei, sum puoh zeh’a tijad ngai talou ding, card neiho’n India gamsung’a hoilai mun hizong leh vote alhah theidi’u, electricity bill i-bat leh agui lahdoh um talou ding, abul lam akuon’a kha hijieng ding, bill zong innmun akuon’a pieh jieng thei hita ding chule adang dang tamtah zong aum nalaiye. Hiche 16 digit number neilouho’n nei le gou ajuoh theiloudi’u, choh zong achoh theiloudi’u hikit nalaised.... kare.... hiche zeh hi hichu’o, 666 atina’u hi. Ka laijon, ahi’a aboina ding khat chu, driving licence le Pan card a min, kum ahilou leh address bang ana kibah lou leh police in eimat jieng ding tina ahitai. Hiche hi government in India gamsung’a adiehset’a terrorist, thilse bawl ho akuon’a kivendoh tei ding, chule black money ho control theina ding le nehguhho matdoh theina ding’a tohguon lientah’a anei’u ahiye.
Card hi aphatna ding tamlheh achu’o, ahivang’a private secrecy umthei talou ding, government in nanei nagou zouse ahed jieng ding, akisel umthei talou ding tina ahitai. Card a iti hamkhat’a eima hina ki record khielkha aum leh muntin’a boina kituoh thei nalai ding ahi. “Man is born free but everywhere he is chained” tichu hung hiding ahitai. Ka laijon, a ipi chu hitaleh, thilkhat asuo leh asietna le aphatna khuoltuoh’a, hedchien’a, chutieng leh panlah ding ahi ti sumil poute.

New Delhi i-minsietna mun’u hizing ding hitam? - LD June 2011


New Delhi tuolpi’a um eimi nungahho thusim ina jadoh zing uvin ahi. Lolhinna sangtah tah hinmuho thusim zong ina jajiuvin, vangsietna sangtah tah hintuohho thusim zong ina jadoh jiuve. Mihiem ihizeh uvin mi zouse’n thusim chuom chieh i-nei uvin ahi. Koima zouse thusim akibang suohkei theipoi. Lolhinna tuohho ikipapi uvin, vangsietna tuohho i-lhasietpi uve. Hiche ahung umdoh theina chu koimacha amachang’a hingthei i-umlou zeh’uh ahipen’e. Laijon khat ihizeh uvin lolhinna le vangsietna chung’ah lunggel puohdan iki hedthiem pieh tuo jiuve.
Eiho’a ding in gampam tamtah aum’e. Ahinla gampam tamtah lah’ah New Delhi ahin eimite i-tampen uvin ahi. Atampen ihi’u toh kilhon in newspaper le magazine ho’ah i-thusim’u ahung kisuodoh zing in ahi. I-seisa ma bang uvin vangsietna hileh vangphatna hileh ahung kisuodoh dungjuiyin athuoh ding dan koima seilou in lungthim in ahin phuongdoh jiengji’n ahi. Innlam’ah thuthang tamtah akija zing in, hiche thuthang hozong hi atamjo New Delhi akuon thuthang ana hikitji’e. Azehchu i-tamna pen’u ahizeh in thuthang zong atamna pen ahiding hedsa ahikit’e.
Tuchung in zong New Delhi akuon in thuthang khat ahung umdoh kittai. Cecilia Chong kithana thusim hepha zouse’n alaidip akidop suoh keidi’u tahsan ahiye. KSO (D) Press Release kamudoh chun keima tah zong katimul akithoudoh jieng’e. Ajing jingkah in local paper ho’ah athu ahung kisuodoh kit in, jachad le puohnat umlheh zong leh thusuo ahizeh chun ahung kisuodoh ding mong ahi’n, ipi ilodi’u hitam? Akichai chu akichai ahi maitai.
Cecilia Chong hi 2005 kum chun Churachandpur a um Kam (name changed) toh ana kicheng in, maban ding gelkhohna jal in New Delhi ana juonlhon in ahi. Hinla New Delhi ana zot lhon chu amani’a ding in kikhenna zoh ahung suohdoh tai. 2010 kum in ana kikhen lhon in, hiche akuon chun Cecilia in Nigeria mi Innocent Nwayo toh kilungsietna hinkhuo ana mang khom lhontai. Kichenna chet aumlou vang in Uttam Nagar Phase II ah innkhat aluokhom lhon’e akiti. Inn neipa Gurdev Singh in inn bahara lahnuom in a inn luona lhon chu agaveji’n, hinla koima ana um jilou zeh in ana kinungle kitji’n ahi. Innvel’a umho’n aseina uva inn-neipa’n ni 12 zou sieh leh inn bahara ahung dongji atiuve. May nisim 20 ni, nilhah lam nidan 4:00 don in Gurdev Singh inn bahara dong ding in achiekit in, nidang’a banglou tah in Innocent le Chong room akuon chun thil namse tah khat aja’n, alungdon man in Police ho ahedsahta’n ahi. Police ho’n kot akhen hong uvin ahileh innsung’a chun bag sung’ah Chong luong damsa chu ahin mudoh tauve.
Gurdev Singh seidan in Innocent le Chong in first floor aluo lhon ahi’n, Nigeria mi mama Michael kiti khat in third floor aluo’e ati. Puon’a kiveimi dan in akisei lhon’e zong ati. Hinla police ho akuon’a thulhut kimu chun aseina’ah innsung’a chun puon’a kiveiho von ding mong mong imacha aumpoi atiuve. Hiche thu ahin police ho’n FIR khat register abawl uvin ahi.
Ajing in Delhi thusuo ho’n Nepali nungah khat athisa’n akimudoh’e ti’n ahin suodoh kit uvin ahi. Ahinla Chong lawiho voter ID card khat mudoh in aum in, hiche akuon chun athi chu Nepali hilou in Chong ahida’n heddoh ahung hibep’e. Eimi nungah khat athi’e ti heddoh ahitoh kilhon in KSO (D) in nasatah in pan ahin lapai uvin, Chong luong damsa chu Dwarka Christian Cemetry ah Zomi Christian Fellowship (ZCF) Pastor TK Lian in vuidohna aneiye.
Alangkhat’ah Chong lawipa Innocent chu holmo in aum in, hiche thu kisut changei ahin mudoh ahi hih laiye. Innocent hin ningkum October lha’a chu India ahin zotlud ahi’n, Mumbai akuon’a New Delhi ahin zotkit ahiye. Tu’a a inn luona Uttam Nagar Phase II a hi tukum February nisim 4 akuon’a umpan bep ahiye. Police in Innocent chaloh dan Nigerian Embassy hedsahna anei in, chule Nigeria mi phabep zong thudohna anei tauvin ahi. Innocent toh kithuo hiding’a ginmo mikhat police ho’n aman uvin, thudoh ding in ahen uve. Ginchad umtah akuon’a thulhut kimu khat in aseina’h Innocent hi a visa kichai ahita’n, India a aum nahlai ding tahsan aum tapoi ati.
Thudang kija khat chun aseina’ah Innocent inn luona building ahin nungahho ahung vahlud zing uve ati’n ahi. Hiche nungah hochu party bawl ding’a kivon ahizing uvin, ahung valud phad’u zong jaan khang nung jiengseh ahiji’e akiti. Khatvei zong hiche nungah hochu khaam in aum uvin, thudoh ahina uva chun simlai jiengseh dan in akisei uvin ahi. Mivom guollhang hotoh kivop zing chu Chong bouseh hilou’a, nungah dang zong phabep um nalai hiding ham ti ginmo aum’e.
Thusuo jad jad, achuom chuom hung suoh zong leh eimi numei khat athisa’a bag sung’a kimudoh kiti jieng vang hi thil gimnei tah khat ahitai. Chule hiche thusuo kisut changeiyin Chong hi koicha koinao ahi heddoh ahi hih laiye. Police akuon’a thulhut kimu khat chun aseina’ah  a innsung mite’n case ahung bawl uva ahileh hiche thu hi thah boipi hiding ahi ati.
Gampam’ah mi tamtah i-umdoh tauvin, hinla akhoma ma jieng khat chu i-umna mun’a imi isa koima’n eina hedkhah lou ding hi thil tijad umtah ahiye. Eimi simlai le natong, gampam’a aumna mun zouse’ah KSO le KWS aum suoh keiyin ahi. Nu le pate’n zong cha le nao gampam’a i-koidoh ho’u hin KSO le KWS a khohgel nah uvam ti phatah’a khuol chil ding in deisah ahiye. Gampam’a um hingal’a, ami asa kibahpi alaijonho’n aumlam zong ana hedlou, chule a umna mun zong kihedoh lou mi phabep aum’e ti’n ginchad umtah akuon in thulhut akimui. Mihiem koima i-chang’a phathei aki umpuon, i-boina, i-lungdonna le i-kipa nikhuo’a eihin kithuopi ding imi isa kibahpi hotoh kihedtuo tei tei ding hi gampam’a umho’a ding’a thil poimotah ahi’n ahi.
Tuchung’a Chong in ahinkhuo achanna chung’ah lunglhai louna thuphuon internet ah tamtah mudoh theiyin aum’e. Facebook ah pasal khat in Saipikhup toh nungah melsetah’a kithana lim internet akuon’a kiladoh chu Chong kithana lim dan’a siemthu in abawl in ahi. Ahinla hiche lim siemthu chu ipizeh’a nampuon toh akoitha ahi hilchetna peding’a facebook user khat in thupieh anei phad in ana ladohtai tithu zong akijai. Khat vangsietna chu khat in kichepna’a ana bawl lunghanpi zong tamtah aum’e. Chong hin ahinkhuo mantamtah ajad le nampi chanpiho’n kihilna’a aneitheina ding uvin ana lhasuo dan’a i-gel ding uvin deisah ahiye.
Gampam’a um numeiho thu kithang kijadoh aum zing jieng in ahi. Khat le ni mitmona zeh in gampam, adieh’a New Delhi mun’a um i-chanute’u zouse minse dan in aumdohta’n, akhoh behseh’e. Gampam’a um numei zouse akibang ding’a gel’a, moh thed jieng zong mitamtah aumtai. Agelkhiel lheh uve. Som gieh khat in azun ache leh somgieh zouse zunche akiti’e. Hinla ana hidieh jipuon ahi. Khat le ni mitmo zeh’a adang zouse’n zong minsietna atuo thei ahiye. Nungah khat mitmo zeh’a nam pumpi in minsietna amuthei ahi ti geldoh zing ding angaikhoh lheh jieng in ahi. Nopsahna ding ahilou leh sum bai muna ding gelna zeh’a kilhathangna chun kum tamtah hung kisiemtou tou nampi min chu imacha lou thet’a asuh lhah jieng thei ahiye. Delhi Police officer khat in aseina’ah North East numeiho zeh in ka natoh’u ahahsa lheh jieng’e ati’n ahi.
Innmun’a um nu le pate’n zong gampam’a um i-chate uvin itobang hinkhuo aman’u hinam ti khuol jiji ding deisah ahi. KSO ho aumnai moh tijieng thei ahipoi. Nangailud tah nacha chu ajad le nam mite’a ding’a jachadna hung kuondohna pen ana hikha thei ahiye. Hizeh chun gampam’a um i-chate uvin KSO le KWS agelkhoh nah uvem ti heddoh teiyin aphai. KSO le KWS toh kigamla chapang chu ahinkhuo zong i-chan hamkhat achavaisa ahitai kiti leh seival hipuonte. Nam minphatna susetu’a i-cha le nao ahung pankhah ding tijadna’n nei’u hitin, a hinkhuo mandan’u vetlhah pieh zing le’u hen eiho ding’a zong i-sum senlo umna anahijo ding ahiye.

Career queries - LD June 2011


Pu Editor, kahin dohnuom chu ahileh 10+2 Arts simlai kahi’n business lang’a kalunglud lheh jieng in hinla boina neokhat zeh in Science, Comerce tiho kana lathei tapuon, tua kasim kajo phad leh ipi subject pen laleng business lang'a chance kanei nalai dem? Lungsiet'in neihin seipieh di’n kahung tao'e.
+919402722285
Laijon,
10+2 Arts nachai tieng leh business lang’a naludmona ding imacha aumpoi. Bachelor of Business Administration (BBA) bawl le chun na lungludna subulhingtu hijieng tan nate. BBA hi Professional Course ahi’n, BA, BSc, B.com kitiho bang’a degree course zong ahithou’e. 10+2 a Science le Commerce nalah theilou zeh in lungneo hih in. Ipi stream hizong leh BBA lahmona ding imacha aum diehpoi. 10+2 nasimna’ah mark asang theipen muna ding in hatah in panla le chun, BBA ludna ding in nahin kithuopi thei pen inte.



Pu Editor,  Cl-X simlai kahi'n ken katup chu I.F.S (Indian Foreign Service) ahin, Cl-XI apat ipi subject (tichu  science/arts) kila leh apha dem?  Ipi iti kilolhin ding ham? Lungsiet tah’a neihin seipieh di’n kahung tao’e. -Lulun Haokip
Laijon Lulun,
Indian Foreign Service natup chu LD in nahin kipapi lheh jieng’e. IFS nahi theina ding in UPSC na jodpa angaiye. UPSC jotheina ding in ipi subject hizong leh na lahpen pen chu phatah’a master ding ngaituo in lang, chule text book bouseh in mihiem lolhinna apiehlou ahidan zong ana geldoh zing in. Ipichu hitaleh Indian Foreign Service lungtup’a nei nahizeh in UPSC ading in phatah in ana kiguo in. Laijon Digest February issue a Career Column chu ana nungvet le chun UPSC kiguonna ding in nahin kithuopi thei inte.

KSO Silchar Brance phudoh hita - LD June 2011


Achiesa May nisim 1, 2011 nikhuo chun Kuki Students’ Organisation (KSO) Silchar Branch phudoh in ana umtai. Chule May nisim 15, 2011 chun 2011-13 geiya lamkai ding’a lhendoh’a um lamkai thahho’n KWS-Silchar kaikhomna’ah Pu Dr. J. Guite Asst. Professor, Assam University, Silchar khut’ah oath taking ananei tauve.
Sl. No. Name Designation
1. Ngamkholen Haokip President
2. Paojatong Singson Vice President
3. Lunminthang Mate General Secretary
4. V.Lhingboi Haolai Joint Secretary
5. Paominthang Haokip Finance Secretary
6. Hemminlal Haokip Inf. & Publicity Secretary
7. Thangminlen Singsit Asst. Inf. & Publicity Secretary
8. Thenkhogin Haokip Education & Statistic Secretary
9. Lunkholal Guite Social & Culture Secretary
10. Kamminlen Changsan Games & Sports Secretary
11. Dr. Linda Changsan Treasurer
Sd,/-
Hemminlal Haokip
Inf. & Publicity Secy. KSO - Silchar

English in a nutshell - Shongminthang @ Gugui Haokip English Honours III Yr. Modern College, Porompat, Imphal - LD June 2011


In this latter-day of faster communication and globalization, English remains the mantra for the secret of success especially for young learners like laijon aspirants. Unless our communication skill is up to the mark with English as an International tongue, the interviewer of the HR may bid us for the next session for the rest of our lives. To be a fluent speaker, one needs to learn from every possible corner, maybe from others or in our own ways like listening to BBC, VOA, CRI, National and so on and so forth. Apart from Radio to TV Channels we should start reading English newspaper articles aloud and look for new words and sentences format. You may also install English advance dictionaries CD software to your PC to practice the stress and pronunciation at any time. Many publishers and writers may draw your attention although the actual learning method lies within you as English proverb says “Rome wasn’t built in a day”.
In broader sense, we learn in two ways- written form tracing back to its history and spoken form with the help of phonetics and grammar.
To gain confidence from the grass root level one needs to learn and looks back as here under:
Literature (from Latin Littera; letter) is the art of written works which means “acquaintance with letters”. It is prose, written or oral, including fiction and non-fiction, drama and poetry. Different ages are highlighted in brief as below to trace back its history:
1. Old English or Anglo- Saxon
2. Middle English literature
3. Renaissance literature
4. Early Modern Period: a) Elizabeth Era, b) Jacobean literature, c)Caroline and Cromwellian literature,  d) Restoration, e) Augustan literature
5. 18th Century literature
6. Romanticism
7. Victorian literature
8. English literature since 1990: a) Modernism, b) Post-Modern literature, c) Post World War II
Following the above cited chronological view, phonetically we have 44 sounds in English with 12 vowels, 8 diphthongs and 24 consonant sounds. Understanding all this with sound symbols which we have found in dictionaries and thesaurus must help to improve in our pronunciation. Besides differentiate the dissimilarities between British and American English in terms of pronunciation, spelling, grammar and vocabulary is a must for.
Here are some differences in terms of spelling and vocabulary:
1. British word ending in “our” is “or” in American English as in; colour – color, honour – honor, favourite – favourite.
2. British word ending in “re” is “er” in American English as in; centre – center, metre – meter.
3. British word ending in “ce” is “se” in American English as in; defence – defense, offence – offense.
4. British word ending in “ise” is “ize” in American English as in; recognise – recognize, realise – realize, analyse – analyze.
5. British word ending with “ogue” is “og” in American English as in; dialogue – dialog, catalogue – catalog.
6. British single consonant often double in American spelling as in; wilful – wilful, enrolment – enrolment, instalment – instalment.
In terms of vocabulary:
The first seems British word and the latter be an American word as in; holiday – vacation, invigilator – proctor, lift – elevator, main road – highway, mobile phone – cellular/cell phone, nursery – kindergarten, pharmacy – drug store, queue – line, shop – store, CV – resume as Bio-data in Indian English.
Some knowledgeable for better English
Ø Sometimes the date is written in numbers only as for instance 9/7/1988. This should be avoided, as confusion may arise- to an Englishman it means 9 July 1988 but to an American it means 7 September 1988.
Ø Do not use Cockney as a synonym for Londoners because not all Londoners are Cockneys. Ø Be aware of using Capital and small letters as; Many bishops were present at the meeting, but: The Bishop of London chaired the meeting: and X was a professor at Harvard University, but Y was Oxford Professor of English History.
Ø TOEFL: Test of English as a Foreign Language (http://www.toefl.org)
Ø IELTS= International English Language System (http://www.ielts.org or http://www. ieltsindia.com)

KMAA KICHO HING KIT TA



Achiesa 1990 kum’a, ana kiphutdoh Kuki Martial Arts Association (KMAA) chu achiesa 25th April, 2011 nikhuo in Kuki Innpi Churachandpur (KIC) hedpiehna nuoi le frontal organization khat hina in aki chohing kitta’n ahi. Hiche nikhuo in KIC Office Tuibuong mun’a KMAA lamkai oath taking nei hochu:  L Nehkholien Haokip - President, Hengousang Khongsai - Secretary, Ngamkhomang - Organiser, S Lalboi Vaiphei - Organiser, Thangkhopao - Executive Member le VLH Nehminthang - Executive member ahiuve. Chule KMAA lamkaiho chengse’n 2011 - 2014 term chan apuohdi’u ahitai.
Oath taking kichaiyin KIC le KMAA lamkaise’n annkuong sokhomna zong anei uve.
KMAA kicho hing kittoh kilhon in Kuki sung’a Martial Arts lampang’a lungludna neiho’n kichuhna jaothei tadiuvin zong KMAA President L Nehkholien Haokip in thulhut ahin neiyin ahi.

Mary le Lhingboi - LD June 2011


Lhingboi alungthim anuom tapoi ti kaheddoh zeh chun kiphatlamna’n eihin bawm in, hinla kei eihin lungsiet zeh’a lungthim nuommo ahi ti’a kagelkit zeh in tu tailou phad lemchang dang Lhingboi kom’a lungsiet thimthu lelna ding umkit ding in kagel tapoi. Hizeh chun kiphalam lheh zong leng ka kiphatlamna hochu ka nunglam toka sakhao’ah kaheng lud in, hinkhuo ading’a kalungsiet ama bouseh ahida’n kaseidoh pieh tai. Hinla kei gellou bangtah in Lhingboi’a ding in kathusei doh chu kipana sang in lunghanbe chehna ahung hijotai. Mary in nathusei chu jadoh leh keichung’a lungnuommo ding ahiye, sei tahih in ahin ti’e. Ahipoi Lhingboi, nahed khiel ahibou’e. Mary toh kei kikah’ah imacha aumpoi. Kahin mu nikhuo akuon in nang’a ding in kalungsietna zouse kana khendoh tai ti’n avel in kaseikit’e.
Phad sodtah kakihou lhon in, hinla Lhingboi lungthim chu keiya ding in akiheidoh tapoi. Hatah’a kakinep vang in kakinepna chu aguilhung lou ding tobang in aumdohta’n, iti panlah ding ham ti zong kageldoh thei tapoi. Hizeh chun lungnuommo tah in mangpha kakilhah lhon in innlam kahin juontai. Kalungthim vang akicholduo thei mong mong tapoi. Lhingboi kalungsietna asandan atepi ding umlou’a kagel ahizeh chun kalungsietna donlou’a eihin koi pieh tobang’a kagelchu thuoh hahsa kasalheh jieng’e. Ipi kati ding hitam? Ahilou leh Lhingboi kaga heldan chu ama lungdei lou lam ana hikha ahidem? Mary toh ipiding’a hibang’a eihin ginmo ahidem? Mary toh kei kikah’a kilungsietna khaogui neocha zong akizam puon, mi hedlou kah’a guhthim’a kana deichad chu ahijieng in, hiche chu kei tailou midang ahe koima la aumpuon, ipi ti mong mong ahidem?
Inn’ah von kaki khel in, David holding in kachiedoh kittai. Athiengsel’a seiding in David chu kangai hihbeh’e. Hinla thuguh kei hedlou khat le ni beh ama akuon’a kaheddoh thei aum khah leh kati ahiye. A inn uva ana um in, mihing, bu naneh tah’am? ti’n kadong’e. Kamin nahedlou ham? Mihing holah’a David kahiye ahinti’e. Jo****al kati’n kanuisat’e. Tuni Mary toh kaki mulhon in, thukhat aseiye kati leh ahung lunglud paijieng’e. Ipithu ahi henuom in eihin dong loi loi jieng in, kenla imacha kasei pieh dieh tapoi. Itih’a pat’a Mary nahel hitam? Nangpa hin imacha neihin seipieh nuomlou hichu’o na? ti’n kasei pieh’e. Hilou chu’o, seidoh ding zong jachad aum’e, Mary kahel leh nuom hih’a, nang zoh chu kadeiye atichula, ti’n ahin seidohtai. Hiche zeh’a chu Lhingboi kom’a kei neiga hehsiet ngai ham ti’n kadong pai jieng in ahileh David abuoitai. Aban seibe talou in kadingdoh in innlam kajuontai.
David lungthim heddoh theina ding’a kaga lunglahna chu alolhing lheh jieng’e. Gari neo kahin toldoh in, Lhingboite innlam kajuon kittai. Lhingboi in kei eihin muchun kipamel apupoi. Ahinla azeh kahedsa ahizeh chun khoh kasapuon, Lhingboi chu keiya ding ahi ti’n kisuong tah in innsung’ah kaga sunglha paijieng’e. Keivang chu welcome behseh vang kahi dieh tapoi.
Verandah’ah katou lhon in, kahoupi guot chet leh lamlien’a gari lien khat ahung lhai zeh chun ka garineo chu kaga tollud in, inn-nunglam’ah katol ludtai. Chuzou in kahung lud kit in, Lhingboi kom’ah kaga toukit’e. Sun’a ikihouna chu ipiti nagel’am ti’n kadongkit’e. Mangcha, nei hethiem maiyin, kahin lungsiet louna ahipuon, kaneo akuon’a Mary toh hung kivop kahita’n, tu’a kei nangni kikah’a kahung kijelud ding keiya ding in anuom theipoi. Lawi bang in kivop zing hitin, hinla lungsietna thimthu avel in hin seida tale chun kati’e ahinti’e. Lhingboi, nangzoh in nahed thiemlou ahibou’e. David in Mary ahel leh Mary anoplou zeh’a alungthim siet man’a nangkom’a azou zou amoh seisei ahiye. Na ginchadlou leh David zong dong naite kati leh alunggel akikhel thut jieng’e. Khuo athimtah zeh in innsung lam zoh’ah katoulud lhontai.
Chomkhat zou in David ahung vahlud’e. Heiha, Bhai.... nang zong na na um ham? Na gari la? Kei umlam heleh hung ludlou ding dan ahiye. Gari lien ahung chu kakipahgu lheh jieng’e. David, Lhingboi kom’a nathusei chu thutah thuzou ahi tuchun hin seichien’o ti’n kano in, kei kaki chiedoh tai.
Jingkhuo ahung vah in, College juon in kachie kittai. Lampi’ah Lhingboi achangseh in ana ding in, kaki mumo sah leh amazoh in eihin kou’e. Kalungthim in hiche chuba hichume akihol hol kati’n, kaki zahmo sah kit nalaiye. Alunghang dan’a eihin gelzeh chun akiphalam lheh jieng’e. Kanung’ah eihin zuiyin, Mangcha, neina ngah tang’o ahin tikit’e. Hichangei ahiphad chun kenzong kangah in, kaki lhonpi tai. Lungsietna thu mong mong kaseidoh lou zeh in amanla apandoh thei dieh puon, thipbeh in class-room chan kaki zuilud lhon’e.
Katouna mun’ah kachangseh in kana tou in, chomkhat zou in David ahung vahlud kittai. Bhai.... ima zouse ken todna dan’a kanagel zeh’a hichan’a nagentheilo ahi’n, neihin ngaidam’o ti’n ngaidam ahung thum’e. Chiedoh’o.... nang tobang mi chavai adang zong um tapuonte kati’n kaletod’e. Lhingboi toh naki hou lhon kit’em? Ima zouse ahethiem suohkei tai. Nahin lungsiet lheh’e.... ahin tikit’e. David thusei banlai tah chun Lhingboi lam kave’n ahileh ama’n zong einave in, amel’ah lungsietna adim in, ngailudna’n atuom chah kheh jieng’e. Kitim zou talou in class room sung’a chun kadingdoh in, Lhingboi komlam kajuon pheitai.
Akom’ah kaga tou in, Lhingboi, kahin lungsiet dan.... kahin ngai val’e... ti’n kaga ngol ham ham tai.  Kipahtah in ama’n zong kenzong kahin lungsiet’e ti’n olcha’n eihin seipieh’e. Kakipah behseh in akhut katuh pieh’e. Hiche laitah chun Mary ahung lud in, ka umchan lhon chu amu’n, amel’ah lhasietna akimu’n, lungthim nuommo tah in class room akuon in alhaidoh in, akinungle tai. (aban lhakit le’o)